امروزه مشکل بزرگی که ما در مسأله گفنگو، بخصوص در جامعه اسلامی خودمان با آن مواجه هستیم، فقط در کمبود فضای گفتگو و عدم وجود آن در محافل فرهنگی مان نیست، بلکه غالباً در سوء مدیریت گفتگوست، اینکه نمی دانیم چگونه این گفتگوها را مدیریت کنیم تا مشکل دیگری بر مشکلاتمان افزوده نگردد و به ایجاد اختلافات بیشتر منجر نشود، و  باعث تنفّر و تفرقه و خصومت و فاصله گرفتن از هم  نگردد.

  اگر به گفتگوی خدای تعالی با فرشتگان مخلوقش ، در اوایل سوره بقره (درباره خلقت بنی آدم) دقّت کنیم،  آنجایی که خدای متعال می فرمایند: {وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلاَئِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الأَرْضِ خَلِيفَةً قَالُواْ أَتَجْعَلُ فِيهَا مَن يُفْسِدُ فِيهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاء وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ قَالَ إِنِّي أَعْلَمُ مَا لاَ تَعْلَمُونَ } بقرة30. به اهمیت گفتگو با دیگران ، از دیدگاه قرآن پی میبریم، هر چند که طرف مقابل مطیع و محبّ  ما باشد. تا چه رسد به فرشتگان، در مقابل  پروردگار عزّ و جلّ.  

نمونه دیگری از گفتگو هم وجود دارد که باید به آن نیز توجه نماییم تا اهمیّت گفتگو  را در  رشد  و سازندگی، درک نماییم؛ آنجا که پروردگار عز و جل با ابلیس علیه اللعنة گفتگو می کند و می گوید: { قَالَ يَا إِبْلِيسُ... یعنی خدا به ابلیس گفت ... مَا مَنَعَكَ أَن تَسْجُدَ لِمَا خَلَقْتُ بِيَدَيَّ أَسْتَكْبَرْتَ أَمْ كُنتَ مِنَ الْعَالِينَ قَالَ أَنَا خَيْرٌ مِّنْهُ ... قَالَ أَنَا خَيْرٌ مِّنْهُ خَلَقْتَنِي مِن نَّارٍ وَخَلَقْتَهُ مِن طِينٍ ص76،75 .  چه عظمتی این آیه دارد که خدای تعالی به سخن دشمنش گوش فرا می دهد و مجال صحبت را فراهم می کند تا او برای نافرمانی خود عذر و دلیلی قانع کننده بیاورد، و این جمله را می گوید:(خَلَقْتَنِي مِن نَّارٍ وَخَلَقْتَهُ مِن طِينٍ( یعنی مرا از آتش و او را از گل آفریدی...  این آیه در حقیقت به ما می گوید نباید از گفتگو با کسی که طرف مقابل ماست، (بخصوص اگر نفعی برای ما یا دین و دنیایمان داشته باشد) خودداری کنیم.

برای همین قرآن کریم نظریه تربیتی یزرگی را در زمینه ادبیات گفتگو، با کسی که نظری مخالف با ما دارد، می آموزد، مثلا می فرماید:  }ادْعُ إِلِى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُم بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ{ نحل125 و نیز }لاَ إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ {... بقره 256 و نیز {وَلَا تُجَادِلُوا أَهْلَ الْكِتَابِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ … }عنکبوت 46 همینطور {وَشَاوِرْهُمْ فِي الأَمْرِ{ آل عمران 159 {وَأَمْرُهُمْ شُورَى بَيْنَهُمْ{ شوری 38 .

این آیات در بردارنده اصول و قواعد ایمانی و تربیتی هستند. به کار گیری این روش تضمین می کند که بتوانیم صدا و سخن خود را به دیگران برسانیم و نیز همزمان فضای گفتگویی هدفمندی را فراهم آوریم.

امروزه مشکل بزرگی که ما در مسأله گفنگو، بخصوص در جامعه اسلامی خودمان با آن مواجه هستیم، فقط در کمبود فضای گفتگو و عدم وجود آن در محافل فرهنگی مان نیست، بلکه غالباً در سوء مدیریت گفتگوست، اینکه نمی دانیم چگونه این گفتگوها را مدیریت کنیم تا مشکل دیگری بر مشکلاتمان افزوده نگردد و به ایجاد اختلافات بیشتر منجر نشود، و  باعث  تنفّر و تفرقه و خصومت و فاصله گرفتن از هم  نگردد.

قرآن کریم تصاویر باعظمتی از گفتگوی هدفمند را در درون اسلام و تعالیم و اخلاق اسلامی و اخلاق انبیاء ، نمایان می سازد، و ما (مسلمانان)، بخصوص در شرایط  پر فتنه و دشوار امروزی، نیاز شدیدی به عملیاتی کردن روش قرآن در زندگی اجتماعی و سیاسی و اقتصادی خود داریم.

در اینجا  به فرمایش  پیامبر بزرگ الهی ، امام الموحّدین درنگ می کنیم، آنگاه که پدر مشرک خود را مخاطب قرار داد، اسلوبی که در آن با پدرش سخن می گوید و روش سؤال کردن از او در این صحنه از گفتگو نمایان است: { إذ قَالَ لِأَبِيهِ يَا أَبَتِ لِمَ تَعْبُدُ مَا لَا يَسْمَعُ وَلَا يُبْصِرُ وَلَا يُغْنِي عَنكَ شَيْئاً }مريم42.  ما باید در این کلمات و معانی که از ادبیات گفتگو در بطن خود دارد، تأمل کنیم، و بشنویم آنجا که ابراهیم از کلمه ای استفاده کرده که به عاطفه و مهر پدری مرتبط می شود، ابراهیم می گوید: "یا أبتِ"، کلمه ای از سر احترام و تجلیل و تقرّب به اوست و عواطف پدری را تحریک می کند. او نظریه تعلیل واقعیت را به کار می گیرد و می گوید: پدرم، چرا آنچه را که صدایت را نمی شنود و حالت را نمی بیند و چیزی از خرده ریز دنیای فانی به تو نمی دهد می پرستی؟  تو باید خدایی را که صدایت را می شنود و می بیند و به تو عطا می کند، عبادت کنی.

ولی جواب آن پدر مشرک، کلاّ از جواب پسر موحّدش متفاوت است. پدرش به او گفت: {قَالَ أَرَاغِبٌ أَنتَ عَنْ آلِهَتِي يَا إِبْراهِيمُ لَئِن لَّمْ تَنتَهِ لَأَرْجُمَنَّكَ وَاهْجُرْنِي مَلِيّاً }مريم 46  . و  در جواب نگفت "پسرم". و صفت پدری خود را به او نسبت نداد که این خلاف اسلوب خطابی پسر می باشد!!! و با این وجود باز ابراهیم به او گفت: { قَالَ سَلَامٌ عَلَيْكَ........} . سلام، نزدیکی و ملاطفت است. و لذا پدر را به استغفار وعده داد: { فقال سَأَسْتَغْفِرُ لَكَ رَبِّي إِنَّهُ كَانَ بِي حَفِيّاً } مريم.47 یعني پروردگار من رحيم  و کرِیم است.

ابراهیم (ع) خود، گفتگو با قومش  را شروع  میکند:{ وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ إِبْرَاهِيمَ{69} إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ وَقَوْمِهِ مَا تَعْبُدُونَ{70} قَالُوا نَعْبُدُ أَصْنَاماً فَنَظَلُّ لَهَا عَاكِفِينَ}71 . و این تصویری آشکار و واضح، برای اصلاح جوامع، در همه جوانب است، ما تا چه میزان، در این روزگار، نیاز به گفتمان هدفمند داریم؟ تا با آن، روح خود را به آرامش رسانیم،"روحی که شاید شیطان در آن لانه کرده باشد". این دعوتی همه جانبه برای گفتگوی همه طرفهاست تا در کنار یکدیگر بنشینند و با هم گفتگو کنند، زیرا با گفتگو می توانیم مشکلاتی که با آنها مواجه هستیم را، رفع نماییم.  

به قلم: شیخ خالد الملا

ترجمه: سلام شیعه

????? ???

????? ???
???:
???:
??:*
	?? ??? ??? ?? ??????? ??? ???? ????? ?????

Powered by IranSohrab -Mahmoud Ghoochani v.1.4.6