برخيز، خواب را كنار بگذار. اسلام بازگشته است... ما براى خدا مى جنگيم. جهاد كنيد! اين جمله ها را تندروهاى سعودى در قالب سرود و تفسير قرآن به همراه تصويرهايى از حملات تروريستى اخيرشان در اينترنت تبليغ مى كنند. نزديك به ۹۰ غيرنظامى طى يك و نيم سال گذشته در عربستان سعودى قربانى تروريست ها شده اند. اين گروه تندرو مذهبى معتقد است كه تنها «براى خدا» دست به اين اقدامات مى زند.

دو گزينه فرا روى آل سعود

 در اين ميان رهبران رياض دريافته اند كه ادامه فعاليت متعصبان مذهبى، خود تهديدى بزرگ براى حكومت آل سعود به شمار مى آيد. با اين حال بيهوده مى كوشند تا ريشه هاى غفلت و اهمال كارى هاى خويش را فرافكنى كنند و در بيرون از مرزهاى پادشاهى سعودى به دنبال عاملان حوادث بگردند. البته اين تلاش هاى مذبوحانه مسبوق به سابقه است. چه در سال ۲۰۰۱ نيز با وجود آنكه ثابت شده بود كه ۱۵ تن از ۱۹ عامل اصلى حمله به برج هاى دوقلوى تجارت جهانى سعودى تبار هستند، باز رياض تا يك سال از پذيرش و اعتراف به آن خوددارى مى كرد.

حالا تروريست ها در كشور خود دست به قتل و خرابكارى مى زنند. اين همه در حالى است كه شاهزاده سعودالفيصل، وزير امور خارجه عربستان، ادعا مى كند كه هيچ كشورى به اندازه پادشاهى سعودى با پديده تروريسم مقابله نكرده است. ادعايى كه با واقعيت بسيار فاصله دارد. هم اكنون نزديك به ۷۰ هزار خارجى در اين كشور مقيم هستند و با وجود تضمين هاى رسمى مقامات امنيتى رياض، هر روز به شمار افرادى كه نسبت به تامين جانى خود در صحراى نفت خيز حجاز ترديد مى كنند، افزوده مى شود. بسيارى به بازگشت مى انديشند و شمار زيادى هم در اين فاصله عربستان را ترك كرده اند. و اين دقيقاً يكى از هدف هاى تروريست ها است. در حال حاضر، كارشناسان و متخصصان غربى دست هاى مهم و حساس در صنعت نفت عربستان را در اختيار دارند. رفتن آنها مى تواند مشكلات اقتصادى فراوانى را در پى داشته باشد و خاندان سلطنتى را زير فشار موثر مردم قرار دهد. بى ترديد روزهاى خوش بزرگترين دارنده ذخاير نفتى شناخته شده جهان و نخستين توليدكننده طلاى سياه مدتى است كه سپرى شده است. امروز اين كشور چالشى بزرگ و فزاينده به نام بيكارى دارد. به گفته تركى الحمد، جامعه شناس بازنشسته و روشنفكر ليبرال، فقر در عربستان روبه رشد و نارضايتى در حال گسترش است. وى مى گويد: ۲۰ سال پيش درآمد سرانه يك فرد سعودى حدود ۲۸ هزار دلار بود اما امروز اين عدد به كمتر از ۸ هزار دلار رسيده است. علت اصلى آن افزايش بيش از اندازه جمعيت است. از سال ۱۹۵۰ ميلادى جمعيت عربستان از حدود ۵/۳ ميليون به ۲۳ ميليون تن رسيده است. به عقيده حمد، نهادهاى حكومتى عربستان بسيار كهنه و قديمى هستند و به درد ۳۰ يا ۴۰ سال پيش مى خورند. همين عدم تناسب دستگاه هاى رهبرى با نيازها و الزامات امروزى موجب شده تا عربستان درجا بزند. درواقع سكون نهادها و در كنار آن مشكلات ساختارى اقتصاد عربستان روز به روز بر دامنه نارضايتى مردم مى افزايند. فوريه گذشته نزديك به ۸۰۰ روشنفكر و ليبرال در نامه اى به خاندان سلطنتى انجام اصلاحات و تغيير نظام از سلطنتى مطلق به مشروطه را خواستار شدند. چند روز از اين ماجرا گذشت و اتفاق خاصى نيفتاد. تا اينكه ناگهان رياض دست به كار شد: ده ها تن از تنظيم كنندگان نامه دستگير شدند و پشت ميله هاى زندان افتادند. اما خيلى زود بيشتر آنها آزاد شدند. آنها از خواسته خود دست كشيدند و تعهد دادند كه در آينده سكوت اختيار كنند. اما ۳ تن از اين افراد به جرم اخلال در نظم عمومى همچنان در زندان به سر مى برند.

به اعتقاد تركى الحمد شبه نظاميان تندرو ممكن است در حال حاضر يك اقليت ناپيدا در عربستان سعودى باشند اما فضاى معنوى حاكم بر پادشاهى وهابيون آشكارا به گسترش آن كمك خواهد كرد. نظام ارزشى در جامعه سعودى بر بنيانى استوار است كه ماحصل بيش از يكصد سال اتحاد بسته بين قبيله آل سعود و روحانيون وهابى است. اين پيوند خود عاملى است كه راه تندروى در سرزمين حجاز را هموار مى سازد. الحمد اصلاح طلب مى گويد، از همين رو مبارزه با تروريست ها و افراط گرايان به هيچ رو با اقدامات پليسى محدود نمى شود و مى افزايد، ارزش هايى نظير مدارا و تسامح بايستى در جامعه عربستان گسترش يابند، بايد ياد گرفت كه چگونه با ديگر انسان ها و پيروان ساير اديان و به اصطلاح «كفار» بدون پيشداورى برخورد كرد. اين استاد جامعه شناس مى گويد، ارزش هايى وجود دارند كه بايد در مغز جوانان نهادينه شوند. وقتى ما به فرزندانمان نفرت و ناشكيبايى را مى آموزيم بايد بدانيم كه آنها در فضايى رشد و نمو مى كنند كه براى تروريسم مساعد است.

در نظرسنجى اى كه در فاصله ماه هاى آگوست و نوامبر سال گذشته ميلادى از ۱۵ هزار سعوديايى به عمل آمد اكثر قريب به اتفاق شركت كنندگان گفتند كه مخالف پديده تروريسم هستند. بقيه مصاحبه شوندگان اما عنوان كردند كه به اسامه بن لادن علاقه مندند.

به گفته حمد پادشاهى سعودى هم اكنون به نقطه اى رسيده است كه تنها دو گزينه فراروى خود دارد: «تحول يا مرگ». اگر اين كشور به اصلاحات جدى دست نزد، بى شك در درازمدت در معرض فروپاشى قرار خواهد گرفت. به واقع اصلاح طلبانى مانند تركى الحمد مى خواهند فضاى معنوى حاكم بر عربستان سعودى را تغيير دهند و آنگاه به تعليم و تربيت جوانان بپردازند. به ديگر سخن برنامه هاى آموزشى در مدارس و دانشگاه ها بايد تغيير كنند و محتواى كتاب ها نيز با توجه به نيازها و الزامات دنياى مدرن كنونى طراحى شوند.

الحمد در پايان اين طور تاكيد مى كند: اصلاحات يك ضرورت براى همه است. نمى توان تمام عمر بچه ماند! اين مسئله در مورد كشورها، دولت ها و نظام هاى سياسى نيز صدق مى كند. حتى اگر يك نظام خوب باشد باز همان هم براى بقاى خود نيازمند اصلاح است.

منبع: روزنامه - شرق - به نقل از دى ولت

مترجم: اكبر  حسيني كيا

ارسال نظر

نوشتن نظر
نام:
نظر:
كد:*
	من اين نظر را دوستانه جهت تماس ارسال ميكنم

Powered by IranSohrab -Mahmoud Ghoochani v.1.4.6